ഏറെ നാളത്തെ സംഘർഷങ്ങൾക്കും അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾക്കും ശേഷം ലോകത്തെ ആശങ്കയിലാഴ്ത്തിയ യുഎസ്-ഇറാൻ പ്രതിസന്ധിക്ക് പരിഹാരമാകുന്നു. ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സൈനിക നടപടികൾക്ക് അന്ത്യം കുറിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു സുപ്രധാന സമാധാന കരാറിലേക്ക് (Memorandum of Understanding) എത്തിയിരിക്കുകയാണ്. ‘ഇസ്ലാമാബാദ് മെമ്മോറാണ്ടം’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ധാരണ, ആഗോള ഊർജ്ജ വിപണിയിൽ വലിയ ആശ്വാസമാണ് പകർന്നിരിക്കുന്നത്.
കരാറിന്റെ പ്രധാന വശങ്ങൾ:
- അടിയന്തര വെടിനിർത്തൽ: യുഎസും ഇറാനും അവരുടെ സഖ്യകക്ഷികളും തമ്മിലുള്ള എല്ലാ മുന്നണികളിലെയും സൈനിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉടൻ അവസാനിപ്പിക്കാൻ ധാരണയായി. ലെബനൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മേഖലകളിൽ ശാന്തി പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ഈ കരാർ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
- ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ തുറക്കൽ: ലോകത്തിലെ എണ്ണ വിതരണത്തിന്റെ നിർണ്ണായക പാതയായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും കപ്പലുകൾക്കായി തുറന്നുനൽകാൻ ഇറാൻ സമ്മതിച്ചു. കഴിഞ്ഞ മാസങ്ങളായി നിലനിന്നിരുന്ന നാവിക ഉപരോധത്തിനും പ്രതിസന്ധികൾക്കും ഇതോടെ വിരാമമാകും. എണ്ണ ഗതാഗതം പുനരാരംഭിക്കുന്നത് ആഗോള ഇന്ധനവില കുറയാൻ സഹായിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
- ഉപരോധം പിൻവലിക്കൽ: കരാറിന്റെ ഭാഗമായി, ഇറാനെതിരായ ഉപരോധങ്ങളിൽ ഇളവുകൾ വരുത്താനും അമേരിക്ക തയ്യാറായിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഇറാനിയൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് വലിയൊരു ആശ്വാസമാകും.
സമാധാനത്തിലേക്കുള്ള പാത
പാക്കിസ്ഥാൻ, ഖത്തർ, ഈജിപ്ത്, സൗദി അറേബ്യ, തുർക്കിയ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെ മധ്യസ്ഥതയിലാണ് ഈ ചരിത്രപരമായ ചർച്ചകൾ നടന്നത്. പലവട്ടം തകർച്ചയുടെ വക്കിലെത്തിയ സമാധാനശ്രമങ്ങൾ ഒടുവിൽ വിജയം കാണുകയായിരുന്നു. യുഎൻ സെക്രട്ടറി ജനറൽ അന്റോണിയോ ഗുട്ടെറസ് ഈ കരാറിനെ സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിലേക്കുള്ള ഒരു “നിർണ്ണായക ചുവടുവെപ്പ്” എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.
അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾ ബാക്കി
കരാർ ഔദ്യോഗികമായി ഒപ്പുവെക്കാനിരിക്കുന്നതേയുള്ളൂവെങ്കിലും, ഇതിന്റെ വിശദാംശങ്ങളെ ചൊല്ലി ഇരുപക്ഷത്തും ഇപ്പോഴും സംശയങ്ങളുണ്ട്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വഴി സുഗമമായ ഗതാഗതം സാധ്യമാക്കാൻ ഇറാൻ മുകളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന മൈനുകൾ നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. കൂടാതെ, ഇറാൻ്റെ ആണവ പരിപാടികൾ സംബന്ധിച്ചുള്ള അനിശ്ചിതത്വം കരാറിന് പുറത്ത് നിൽക്കുന്നു എന്നത് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയാണ്. ഇസ്രായേൽ ഈ കരാറിന്റെ ഭാഗമല്ലാത്തതിനാൽ, പ്രദേശത്തെ സുരക്ഷാ സാഹചര്യങ്ങൾ വരും ദിവസങ്ങളിൽ എങ്ങനെയായിരിക്കും എന്നത് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുകയാണ്.
ചുരുക്കത്തിൽ, ഇസ്ലാമാബാദ് മെമ്മോറാണ്ടം പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധകാഹളങ്ങൾക്ക് തൽക്കാലം വിരാമം കുറിച്ചിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ, ഈ സമാധാനം എത്രത്തോളം സുസ്ഥിരമായിരിക്കുമെന്നും കരാറിലെ നിബന്ധനകൾ ഇരുരാജ്യങ്ങളും പൂർണ്ണമായി പാലിക്കുമോ എന്നതും വരുംമാസങ്ങളിലെ സംഭവവികാസങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.
